Üçte bir Maaş Nasıl hesaplanır?

Maaş Hesaplama Maaş İşlemleri

Üçte bir (1/3) Maaş Nasıl hesaplanır?

Her hangi bir nedenle açığa alınanlara, açığa alındığı tarihten itibaren 2/3 maaş ödenmesi yasanın amir hükmüdür. Soruşturma soncunda memur ya suçu sabit görülerek memuriyetine son verilir  ya da soçsuz olduğuna kanaat getirilerek görevine iade edilir. Yani açığa alınma, Memuriyetine son verilme ya da görevine tekrar iade birbirini takip eden süreçlerdir. Açığa alınan devlet memurlarına peşin ödenen aylıkların açığa alındığı tarihten takip eden aybaşına kadar geçen süre için 1/3 lük kısmının hesaplanarak geri alınması gerekir. 1/3 lük maaş iadesi; Muhasebat Genel Müdürlüğünün yayınlamış olduğu 16 Sıra Nolu Tebliğine göre  Kişi borcu hesaplama formu  ile Tahakkuk Ettirilen, Tahakkuk Ettirilmesi Gereken ve İadesi Gereken şeklinde üç sutun halinde  düzenlemek suretiyle hesaplanır.  Konunun iyi anlaşılması için ben burada tüm bu aşamalarda yapılması gereken işlemleri sırasıyla anlatmaya çalışacağım.

1- Memurun Açığa Alınması halinde yapılması gereken İşlemler.

Her hangi bir nedenle memur açığa alındığı zaman yapılması gereken ilk iş açığa alındığı tarihten sonra eğer maaşı herhangi bir nedenle tam olarak ödenmiş ise fazla ödemenin tespit edilerek kişden tahsilinin yapılması. Bunun için aşağıya eklediğim YERSİZ VE FAZLA ÖDENEN AYLIKLARDAN DOĞAN  KİŞİLERDEN ALACAKLARI HESAPLAMA FORMU düzenlemek suretiyle memurun iade etmesi gereken tutar tespit edilir. Ben burada fazla kafa karışıklığı yaratmamak için tam aylık, yani 15 Eylül 2016 tarihinde 2/3 maaş alması gerekirken tam maaş ödendiği durumda 1/3 maaş iadesinin nasıl yapılması gerektiğini anlatacağım. Örneğimiz Genel bütçeye dahik kurumlarda çalışan 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununa tabi olan personel için olacak.

YERSİZ VE FAZLA ÖDENEN AYLIKLARDAN DOĞAN  KİŞİLERDEN ALACAKLARI HESAPLAMA FORMU 5510 ÖNCESi
Tahakkuk BirimiemutemetBorcun sebebiAçığa Alınma
Borçlunun Adı Soyadıemutemet.comHizmet Süresi12
Emekli Sicil NosuxxxxxxAyrılış Tarihi15.10.2016
TC Kimlik Noxxxxxxxxxxxİade Türü
Üçte bir Maaş
UnvanıHizmetliTelefon
Çalışma Ayı Gün Sayısı31Adresi
Çalışılan Gün Sayısı0
TABLO 1 : AYLIK VE YAN ÖDEMELER 
AYLIK  UNSURLARITAH. ETTİRİLEN (A)TAH. ETMESİ GER. (B)FARK (C)
Aylık80,6753,7826,89
Ek Gösterge0,000,000,00
Taban Aylığı1.459,80973,20486,60
Kıdem Aylığı33,5722,3811,19
Yan Ödeme14,799,864,93
Özel Hizmet Tazminatı398,68265,79132,89
Ek ödeme708,77472,51236,26
Sendika ödeneği0,000,000,00
Aile ve Çocuk Yardımı245,64245,640,00
Makam Tazminatı0,000,000,00
Dil Tazminatı0,000,000,00
Görev Tazminatı0,000,000,00
 ………………………………. …………………………. ………………………….. ……………………
TOPLAM2.941,922.043,16898,76
TABLO 2 : KESİNTİ YAPILAN KATKI PAYLARI 
AYLIK UNSURLARIFİİLEN ÖDENEN   (A)HAK EDİLEN (B)FARK (C)
Emekli Keseneği %20412,26206,13206,13
Genel Sağlık S.% 12247,36123,68123,68
TOPLAM659,62329,81329,81
HAKEDİŞ TOPLAMI3.601,542.372,971.228,57
TABLO 3 : YASAL KESİNTİLER 
AYLIK UNSURLARIFİİLEN KESİLEN   (A)KESiLMESİ GER. (B)FARK (C)
Gelir Vergisi22,098,2613,83
Damga Vergisi20,4613,646,82
TOPLAM42,5521,9020,65
KESENEKLERFİİLEN KESİLEN  (A)KESİLMESİ GER. (B)FARK (C)
Emekli Keseneği %20412,26206,13206,13
Emekli Keseneği %16329,81164,91164,90
Genel Sağlık S.% 12247,36123,68123,68
KESENEKLER TOPLAM989,43494,72494,71
KESİNTİLER TOPLAM1.031,98516,62515,36
MEMURA ÖDENEN2.569,561.856,35713,21
KİŞİ BORCUNA ALINACAK TUTAR
GENEL BÜTÇELİ DAİRELER İÇİNa) 5434/87.Md. yararlanıyor ise (1+2-3)=1.207,92
b) 5434/87.Md. yararlanmıyor  ise  (1-3)=
KATMA BÜTÇELİ DAİRELER İÇİNa) 5434/87.Md. yararlanıyor ise (1+2)=
b) 5434/87.Md. yararlanmıyor  ise  (1)=

 

Şimdi de bu hesaplamaların nasıl yapıldığını anlatalım. Örneğimiz dikkatlice incelendiği zaman Tahakkuk Ettirilen (A) sütununun doğrudan Fazla ödemenin yapıldığı aya ilişkin bordro bilgilerinden alındığı görülmektedir. Tahakkuk Ettirilmesi Gereken (B) sütununun ise (A) sütunundaki tutarların 3’e bölünüp çıkan rakamın 2 ile çarpılması suretiyle bulunduğunu görürüz. Eğer bu çalışmayı excelde yapıyor iseniz =yuvarla(Tutar*2/3;2) formülüne göre hatasız bir şekilde yapabiliriz. Sadece Kesenekler için hesaplama yapılırken bordrodaki keseneklerin yarısı hesaplanarak yazılması gerekir.

Dikkat edilmesi gereken en önemli husus Tahakkuk Ettirilmesi Gereken (B) sütunundaki gelir vergisinin nasıl hesaplanacağı konusu. Muhasebat Genel Müdürlüğünün yayınlamış olduğu 16 Sıra Nolu Tebliğine göre  Kişi borcu hesaplama formunu hatırlayacak olursanız orada sadece tahakkuk kısmına ilişkin bilgiler mevcut. Memurdan kesilen ve Gelir vergisi hesabında mtrahtan düşülmesi gereken %16 Memur kesenek tutarı mevcut değil. dolayısı ile bu formumuza bu bilgiyide eklememiz gerekiyor. Yani (B) sütununda Gelir vergisi matrahını oluşturan unsurların toplamından yine bu sütundaki hesapladığımız %16 Memur Kesenek payını düşerek gelir vergisini hesaplamamız gerekiyor. Kafa karıştıran bir diğer husus da Asgari geçim İndirimi hususu. A.G.İ. süz konusu tebliğden sonra yayınlandığı için doğal olarak Kişi Borcu Hesaplama Tablosunda yok. Bu sorunu aşmak için isterseniz gelir vergisi ile A.G.İ. yi birleştirerek aynı sütunda gösterebilirsiniz. Öyle yaptığınız durumda hesabınızın doğru olması için tablonuzda çıkan Net Ödeme sütununa A.G.İ. ni tekrar eklemeniz gerekir.

Tahakkuk Etmesi Gereken (B) 2/3 maaşı hesapladığımıza göre artık Fark (C) sütununu hesaplayabiliriz. Sadece yapmamız gereken (A) Sütunundaki değerlerden (B) sütunundaki değerleri çıkarmak.

YERSİZ VE FAZLA ÖDENEN AYLIKLARDAN DOĞAN KİŞİLERDEN ALACAKLARI HESAPLAMA FORMU 5510 ÖNCESi
Tahakkuk BirimiemutemetBorcun sebebiAçığa Alınma
Borçlunun Adı Soyadıemutemet.comHizmet Süresi12
Emekli Sicil NosuxxxxxxAyrılış Tarihi15.10.2016
TC Kimlik Noxxxxxxxxxxxİade Türü
Üçte bir Maaş
UnvanıHizmetliTelefon
Çalışma Ayı Gün Sayısı31Adresi
Çalışılan Gün Sayısı0
TABLO 1 : AYLIK VE YAN ÖDEMELER
AYLIK UNSURLARITAH. ETTİRİLEN (A)TAH. ETMESİ GER. (B)FARK (C)
AylıkBordro TutarıBordro Tutarı X 2/3(A) – (B)
Ek GöstergeBordro TutarıBordro Tutarı X 2/3(A) – (B)
Taban AylığıBordro TutarıBordro Tutarı X 2/3(A) – (B)
Kıdem AylığıBordro TutarıBordro Tutarı X 2/3(A) – (B)
Yan ÖdemeBordro TutarıBordro Tutarı X 2/3(A) – (B)
Özel Hizmet TazminatıBordro TutarıBordro Tutarı X 2/3(A) – (B)
Ek ödemeBordro TutarıBordro Tutarı X 2/3(A) – (B)
Sendika ödeneğiBordro TutarıBordro Tutarı X 2/3(A) – (B)
Aile ve Çocuk YardımıBordro TutarıBordro Tutarı X 2/3(A) – (B)
Makam TazminatıBordro TutarıBordro Tutarı X 2/3(A) – (B)
Dil TazminatıBordro TutarıBordro Tutarı X 2/3(A) – (B)
Görev TazminatıBordro TutarıBordro Tutarı X 2/3(A) – (B)
……………………………….…………………………. …………………………… ……………………
TOPLAM2.941,922.043,16898,76
TABLO 2 : KESİNTİ YAPILAN KATKI PAYLARI
AYLIK UNSURLARIFİİLEN ÖDENEN (A)HAK EDİLEN (B)FARK (C)
Emekli Keseneği %20Bordro TutarıBordro Tutarı / 2(A) – (B)
Genel Sağlık S.% 12Bordro TutarıBordro Tutarı / 2(A) – (B)
TOPLAMBordro TutarıBordro Tutarı / 2(A) – (B)
HAKEDİŞ TOPLAMI3.601,542.372,971.228,57
TABLO 3 : YASAL KESİNTİLER
AYLIK UNSURLARIFİİLEN KESİLEN (A)KESiLMESİ GER. (B)FARK (C)
Gelir VergisiBordro Tutarı(B) Sütünundaki Matrah X G.V.Oranı(A) – (B)
Damga VergisiBordro Tutarı(B) Sütünundaki Matrah X D.V.Oranı(A) – (B)
TOPLAM42,5521,9020,65
KESENEKLERFİİLEN KESİLEN (A)KESİLMESİ GER. (B)FARK (C)
Emekli Keseneği %20Bordro TutarıBordro Tutarı / 2(A) – (B)
Emekli Keseneği %16Bordro TutarıBordro Tutarı / 2(A) – (B)
Genel Sağlık S.% 12Bordro TutarıBordro Tutarı / 2(A) – (B)
KESENEKLER TOPLAM989,43494,72494,71
KESİNTİLER TOPLAM1.031,98516,62515,36
MEMURA ÖDENEN2.569,561.856,35713,21
KİŞİ BORCUNA ALINACAK TUTAR
GENEL BÜTÇELİ DAİRELER İÇİNa) 5434/87.Md. yararlanıyor ise (1+2-3)=1.207,92
b) 5434/87.Md. yararlanmıyor ise (1-3)=
KATMA BÜTÇELİ DAİRELER İÇİNa) 5434/87.Md. yararlanıyor ise (1+2)=
b) 5434/87.Md. yararlanmıyor ise (1)=

 

Kişi Borcuna Alınacak Tutarın Belirlenmesi

Düzenlediğimiz hesaplama tablosunna Dikkatlice bakacak olursanız Memura yersiz ödenen tutarın 713,21TL olduğunu görürsünüz. Oysa Kişi borcuna alınacak tutar bütçeye yersiz gider yazılan tutardır. Kafalar tam da burada karışıyor. Yani TABLO 1 : AYLIK VE YAN ÖDEMELER bölündeki (C) sütunu toplamı olan 898,76 TL ile TABLO 2 : KESİNTİ YAPILAN KATKI PAYLARI bölündeki (C) sütunu toplamı olan 329,81 TL kadar yersiz tahakkuk düzenlenmiştir. Öyle ise Kişi borcuna alınması gereken tutar (C) sütununda gösterilen Yersiz yapılan Hakedişler toplamı kadar 1.228,57 TL olmalıdır. Ancak aynı anda TABLO 3 : YASAL KESİNTİLER bölümü (C) sütunu toplamı kadar 20,65 TL de Gelir ve Damga Vergisi tahsil edilmiştir. Öyle Kişi borcuna Alınacak Tutar Yersiz yapılan tahakkuk Miktarı – Yapılan Gelir ve Damga Vergisi  tahsilatı Toplamı Kadar Olmalıdır.

Yani Kişi borcuna Alınacak Tutar : 1.228,57 TL – 20,65 TL = 1.207,92 TL

Memura yersiz ödenen tutar 713,21 TL. Oysa Kişi Borcuna Alınan tutar  1.207,92 TL. aradaki ne olacak, kalan kişi borcu nasıl kapanacak? İşte açık kalan 494,71 TL Kişi borcu Emekli sandığına yersiz gönderilen %20 Emekli Keseneği Devlet Katkısı, %16 Emekli Keseneği Memur Payı ve %12 Genel Sağlık Sigortası pirimlerinin sandıktan istenerek kişi borcuna mahsubu gerekiyor. Zaten tabloyu incerseniz söz konusu tutarın bu kalemlerin toplamlarından oluştuğunu görürsünüz.

Soruşturma sonucunda memurun görevine iade edilmesi

Yapılan soruşturma sonucunda memurun suçunun olmadığının anlaşılması ve görevine iade edilmesi durumunda açıkta kaldığı sürelerde eksik ödenen 1/3 maaş hesaplanarak memura iade edilir.

1/3 Maaş hesabında dikkat edilecek hususlar

Memurun görevine iade edilmesi sonucu memura ödenecek 1/3 maaşın hesabında şu konulara dikkat edilmesi gerekir.

  • 1/3 maaş hesabı; Alması gereken tam maaştan açıkta kaldığı surelerde ödenen 2/3 maaş çıkarılmak suretiyle hesaplanır. Bu şunun için önemli; eğer 2/3 maaş ödenirken yapılması gereken Asgari Geçim indirimi, hesaplanan Gelir vergisi düşük olduğu için yapılamamışsa Eksik yapılan Asgari Geçim İndirimi kolaylıkla hesaplanır ve düzenlenecek bordro ile Ödeme emrine yansıtılır. Aksi halde fazla ya da noksan ödemeye sebep olunabilir.
  • 1/3 Maaş hesabında ödemenin yapıldığı tarihteki Gelir Vergisi Matrahı dikkate alınarak Gelir Vergisi hesaplanır. Sözgelimi 2016 Ekim Ayında %20 Gelir vergisi kesilerek 2/3 maaş ödemesi yapılan birisine Şubat 2018 de 1/3 maaş iadesi yapıyorsanız Şubat ayında ilgili memur %15 lik vergi diliminde bulunduğu için tam maaş hesabında gelir vergisi hesabını %15 oranını uygulamak suretiyle yaparsınız. Aldığı 2/3 maaş bilgilerini ödendiği şekliyle yazar farkı hesaplarsınız. Aksi halde Fazla Gelir Vergisi hesaplamak suretiyle memurun hakkının zayiine sebep olursunuz. Çünki Vergi mevzuatımıza göre gelir tahsil edildiği yılın geliri olarak kabul edilmektedir. Dolayısı ile tahsil edildiği tarihteki memurun ulaştığı vergi matrahı dikkate alınarak gelir vergisinin hesaplaması yasal zorunluluktur.
  • Matrah üzerinden hesaplanan Sendika Aidatı, Bireysel Emeklilik kesintisi gibi kesintiler 1/3 maaş maaş hesabında yapılarak tahakkuka bağlanır. Ancak Eş Çocuk yardımı, Sendika Ödeneği gibi 2/3 maaş hesabında tam olarak hesaplanan unsurlar 1/3 maaş hesabında yapılmaz.

1/3 Maaş Bordrosu Örneği

 

 

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir